Nowa książka obala mity migracyjne, które głęboko zakorzeniły się w szwajcarskim społeczeństwie, docierając nawet do głównego nurtu. Wskazuje również drogę naprzód: od polityki kozła ofiarnego SVP w kierunku autentycznych rozwiązań.
Niewiele innych krajów skorzystało na migracji w tak fundamentalny sposób na przestrzeni wieków jak Szwajcaria: Swatch, Rolex, Ovomaltine? Bez migracji te dumne szwajcarskie marki by nie istniały. Tunel Świętego Gotarda, monumentalne osiągnięcie inżynieryjne? Niemożliwe bez migracji, ani dziś, ani wtedy. Sporty górskie? Nie wymyślone przez Szwajcarów. Lista mogłaby ciągnąć się w nieskończoność, aż do dnia dzisiejszego. Migracja jest częścią historii, teraźniejszości i przyszłości. Ten fakt jest tematem nowej publikacji „Szwajcaria jako kraj migracji: mity, realia i perspektywy” pod redakcją Pascala Zwicky'ego. Migracja nie jest przedstawiana jako wyjątkowa okoliczność ani jako „wielokulturowy zapał”, lecz jako rzeczywistość społeczna. To jak sobie z nią radzimy ostatecznie decyduje o tym, czy społeczeństwo jest gotowe bronić demokracji. Pięć mitów prawicowych:
Partie prawicowe, takie jak Szwajcarska Partia Ludowa (SVP, UDC), kształtują narrację o migracji, podsycając lęki i przedstawiając uproszczone rozwiązania. Politolog Philipp Lutz pisze w swoim artykule, że polityczne podejście do migracji często ujawnia więcej na temat wizerunku i lęków społeczeństwa niż na temat samej migracji. Co najważniejsze, wiąże się to z wykluczeniem „innych”, czyli migrantów. Ale kim jest to „my”? Dla SVP to uzbrojony w halabardę Konfederat Szwajcarski, broniący wiejskiej sielanki przed wszystkim, co obce. To oczywista „postać z fantazji”, jak pisze w swoim artykule była polityczka Sanija Ameti. Jednak w Szwajcarii „my” zawsze było pluralistyczne, ponieważ nie ma wspólnego języka, wspólnej religii ani wspólnej kultury. To, że prawicowa narracja o migracji opiera się na podziale społeczeństwa na „nas” i „ich”, niezależnie od realiów społecznych, znajduje odzwierciedlenie w pochodzeniu terminu „nadmierna emigracja”, który w istocie nadal kształtuje narrację prawicy: minister ds. pomocy ubogim w Zurychu, Carl Alfred Schmid, jako pierwszy wspomniał o „nadmiernej emigracji” w 1900 roku. W tamtym czasie odsetek obcokrajowców wynosił zaledwie 12 procent.
Korki i zatłoczone pociągi w godzinach szczytu to rzeczywistość. Ma to jednak wiele wspólnego z problemami strukturalnymi i politycznymi. Na przykład, próby przeniesienia mobilności z samochodów na transport publiczny i odpowiedniej rozbudowy infrastruktury kolejowej nie przyniosły sukcesu. Połowa wszystkich dojeżdżających do pracy nadal jeździ własnymi samochodami. Mimo to, jak pisze przewodnicząca Partii Zielonych, Lisa Mazzone, pociągi w Szwajcarii mają średni wskaźnik zapełnienia zaledwie jednej trzeciej. Poza godzinami szczytu pociągi zazwyczaj nie są pełne. Kluczowym czynnikiem jest również cena: koszty podróży samochodem spadły po uwzględnieniu inflacji, podczas gdy ceny biletów kolejowych stale rosły.
Lisa Mazzone odpiera straszak SVP o zalanej betonem Szwajcarii: Rozwój obszarów zabudowanych nie jest bezpośrednio związany ze wzrostem populacji. Od zakończenia I wojny światowej powierzchnia zabudowana w Szwajcarii wzrosła pięciokrotnie, podczas gdy liczba ludności w tym samym okresie tylko się podwoiła. Powierzchnia pokryta betonem rośnie zatem znacznie szybciej niż liczba ludności. Jednak średnie zużycie ziemi w Szwajcarii znacznie wzrosło: w 1980 roku osoba zajmowała średnio 34 metry kwadratowe, podczas gdy w 2000 roku liczba ta wzrosła do 44 metrów kwadratowych. W terminologii technicznej ten nadmierny rozwój nazywa się rozlewaniem się miast i został on znacznie ograniczony przez nowelizację ustawy o planowaniu przestrzennym z 2013 roku. Jak na ironię, SVP stanowczo sprzeciwiała się tej nowelizacji. Nowelizacja miała na celu zwiększenie gęstości istniejących stref zabudowy. Aby to się udało, projekty budowlane muszą być wysokiej jakości i społecznie odpowiedzialne.
Feedback geben
W Szwajcarii 95 procent wszystkich zabójstw kobiet popełniają mężczyźni – wiele z nich w kontekście związku partnerskiego. Sprawcy pochodzą ze wszystkich klas społecznych, środowisk religijnych, poziomów wykształcenia i krajów pochodzenia. Tym, co ich łączy, według autorek Miriam Suter i Natalii Widla, nie jest narodowość, ale postrzeganie ról płciowych oraz potrzeba władzy i kontroli. Doświadczenia migracyjne lub uchodźcze stanowią czynniki ryzyka i mogą prowadzić do przemocy. Jednak nie ze względu na pochodzenie, a z powodu utraty kontroli. Ci, którzy nadmiernie upraszczają przemoc wobec kobiet, sprowadzając ją do „problemu obcokrajowców”, uniemożliwiają poszukiwanie autentycznych rozwiązań. Femicydy i przemoc seksualna nie występują na marginesach społeczeństwa, lecz w jego samym sercu. Nie oznacza to, że różnice kulturowe są nieistotne. Pochodzenie nie jest jednak główną przyczyną.
Szwajcarska Partia Ludowa (SVP) wielokrotnie podkreśla, że przybywa zbyt wielu ludzi, i to nieodpowiednich. Ale kiedy prawicowcy mówią o kwocie trzech czwartych „niewłaściwych uchodźców”, jest to rażące przekłamanie, pisze polityk Partii Zielonych Balthasar Glättli. Ponieważ to nie kwota azylowa, ale kwota ochrony, która łączy azyl i pobyt tymczasowy, pokazuje, czy osoby rzeczywiście potrzebujące ochrony szukają u nas schronienia, czy nie. A ta kwota wynosiła średnio 75 procent w latach 2014–2023. To jasno pokazuje: przybywa niewielu, ale przybywają ci właściwi.
Sanija Ameti, Lisa Mazzone, Nadja Mosimann, Cédric Wermuth, Pascal Zwicky (Hrsg.):Migrationsland Schweiz. Mythen, Realitäten und Perspektiven. Verlag edition 8, 264 Seiten. Mit einem Beitrag von Unia-Präsidentin Vania Alleva.
Vernisaż:
Zuryh: 20 maja, godz. 19 w Zentralwäscherei
Ksiżążka jest do pobrania jako PDF: 2026_DN_Migrationsland-Schweiz.pdf
Anne-Sophie Zbinden jest naczelną gazety Workzeitung